Autorzy: pepo13 i Marcin Szermański; Korekta: Sebastian, Tomasz Sokołowski pisze:Kritosaurus (kritozaur):
Długość: 9-11 m
Wysokość: ok. 3,5 m
Masa: ok. 4 t
Czas: późna kreda (późny kompan - późny mastrycht; 83,5-65,5 Ma)
Miejsce występowania: Ameryka Północna (Alberta, Montana, Nowy Meksyk), Ameryka Południowa (Argentyna)
Klasyfikacja:
Dinosauria
Ornithischia
Ornitopoda
Iguanodontia
Hadrosauroidea
Hadrosauridae
Saurolophinae
Kritosaurus
Opis:
Hadrozauryd o zawiłej i wciąż niepewnej systematyce. Dinozaur ten został odkryty w 1889 r. przez Marsha. Jest przedstawicielem rodziny hadrozaurów płaskogłowych i jak każdy jej przedstawiciel miał bezzębny dziób, a w jego szczękach znajdowało się setki zębów tworzących tzw. baterie zębowe, służące do mielenia twardej roślinności.
Posiadał kostny garb na nosie, który (jak sądzą naukowcy) służył do wabienia samic podczas okresu godowego lub do wydawania dźwięków. Uważa się, że samice tych narośli nie posiadały. [<--- Chyba nie jest pewne, czy w ogóle ten garb występował, a co dopiero u której płci tak, a u któłrej nie?] Kritozaury zapewne żyły w stadach dla zapewnienia większego bezpieczeństwa dla siebie i swoich młodych. Te dinozaury podczas żerowania chodziły na czterech łapach ale w razie niebezpieczeństwa mogły uciekać na dwóch. Pozwalało im to na rozwinięcie większej prędkości. Przez większość XX wieku (aż do lat 90) kritozaura uważano za synonim
Gryposaurus, jednak niektórzy naukowcy z Jackiem Hornerem na czele, zasugerowali zaklasyfikowanie tych hadrozaurydów do osobnych rodzajów. Osobnik z formacji Aguja w Teksasie jest o 10% większy od innego
K. navajovius, jest zatem możliwość, że to nowy gatunek.
Etymologia:
Nazwa rodzajowa
Kritosaurus oznacza "rozwidlony jaszczur".
Spis gatunków:
K. australis Bonaparte, Franchi, Powell i Sepulveda, 1984 =
Gryposaurus sp.
Czas: późna kreda (późny kampan - mastrycht; 83,5-65,5 Ma)
Miejsce: Argentyna (Rio Negro), formacja Los Alamitos
Materiał kopalny: części czaszki, pozaczaszkowe szkielety około 5 osobników
K. breviceps Marsh, 1889/Lull i Wright, 1942 =
Hadrosaurus breviceps --->
nomen dubium
Czas: późna kreda (późny kampan; 83,5-71 Ma)
Miejsce: Ameryka Północna (USA)
Materiał kopalny: fragmentaryczna żuchwa z zębami
K. grallipes Cope, 1890/Russell, 1930 =
Pteropelyx grallipes --->
nomen dubium
K. incurvimanus Parks, 1920 =
Gryposaurus incurvimanus
Czas: późna kreda (późny kampan; 83,5-71 Ma)
Miejsce: Kanada (prowincja Alberta, formacja Oldman)
Materiał kopalny: holotyp (ROM 00764) zawiera fragmentaryczną czaszkę i niekompletny szkielet pozaczaszkowy
K. latidens Horner, 1992/Paul, 1996 =
Gryposaurus latidens
K. marginatus Lambe, 1902/Russell, 1930 =
Stephanosaurus marginatus/
Gryposaurus notabilis
K. navajovius Brown, 1910
Czas: późna kreda (późny kampan - mastrycht; 83,5-65,5 Ma)
Miejsce: USA (Nowy Meksyk, formacja Kirtland i Fruitland; Teksas, formacja Aguja)
Materiał kopalny: fragmentaryczna czaszka, szkielety pozaczaszkowe 2-3 osobników; numer holotypu AMNH 5799
K. notabilis Lambe, 1914/Russell, 1930 =
Gryposaurus notabilis
![Obrazek](http://www.dinosaures-web.com/images/dino/Kritosaurus.jpg)