Autorzy: Marcin Szermański, Tomasz Singer, Tomasz Sokołowski, Łukasz Czepiński
-------------------------------------------------------------------------------------------
Astrodon (astrodont):
Długość: 15 (22?) m
Wysokość: >9 (13?) m
Masa: ? t
Czas: wczesna kreda (apt – alb; 125-99,6 Ma)
Miejsce: USA (?Kolumbia, Maryland, ?Teksas, Utah); formacja Arundel
Klasyfikacja:
Dinosauria
Saurischia
Sauropodomorpha
Massopoda
Sauropoda
Eusauropoda
Neosauropoda
Macronaria
Titanosauriformes incertae sedis
Astrodon
Materiał kopalny:
Syntyp YPM 798 to ząb i cienka pozostałość po kolejnym zębie. Pozostałe szczątki pochodzą z przypisanego do niego Pleurocoelus. Niektóre kości opisane przez Marsha (1888) i Lulla (1911) zostały zniszczone. Inne, jak mała kość udowa (USNM 2263) zaginęły.
Lokalizacja szczątków:
Astrodont znany jest z kilku stanów USA. Pierwsze jego szczątki odnaleziono w stanie Maryland niedaleko Bladensburga w formacji Arundel. Prócz w miarę pewnych znalezisk przypisanych do niepewnego rodzaju Astrodon czasami wyróżnia się także również niepewne znaleziska w Oklahomie (USA), w Nigerze i RPA (Afryka). Znaleziska te opisuje się jako Astrodon sp. i zapewne należą do innych dinozaurów.
Systematyka:
Astrodon to rodzaj zauropoda o niepewnym statusie taksonomicznym i o zawiłej systematyce. Przez niektórych (Upchurch i in., 2004; Weishambel, 2006) jest uważany za nomen dubium (rodzaj nieważny). Bywa także uważany za synonim innego zauropoda – mianowicie Pleurocoelus, opisanego w 1888 roku przez Marsha. Co ciekawe, astrodont został opisany parę dekad wcześniej, mimo to bardzo często błędnie figuruje on jako młodszy, a nie starszy (ważny) synonim. Sprawę tę poruszył Gilmore (1921) oraz Carpenter i Tidwell (2005), uważając, że to astrodont jest ważny z taksonomicznego punktu widzenia, zamieniając tym samym Astrodon i Pleurocoelus miejscami. Gatunek typowy A. johnsoni może zatem być uważany za ważny, natomiast pozostałe gatunki zostały przypisane do innych dinozaurów (niekoniecznie zauropodów), jako ich młodsze synonimy.
Ciekawostki:
- Gdyby Johnson (1859) od razu ustanowił nazwę gatunkową, to astrodont z taksonomicznego punktu widzenia byłby drugim opisanym w Stanach Zjednoczonym dinozaurem.
- Zauropod ten "wystąpił" w powieści Roberta Bakkera pt. "Raptor Red" z 1995 roku, która opowiadała o życiu kredowych dinozaurów.
- Astrodont został ustanowiony w 1998 roku dinozaurem stanu Maryland.
Etymologia:
Nazwa rodzajowa Astrodon znaczy "gwiezdny ząb" i odnosi się zapewne do morfologii zęba holotypu. Epitet gatunkowy johnsoni honoruje Johnsona, który dał nazwę rodzajową temu zauropodowi w 1859 roku. Drugi człon nazwy rodzajowej dał Leidy w 1865 roku.
Spis gatunków:
Astrodon Johnson, 1859 (nomen dubium?)
= Pleurocoelus Marsh, 1888
Astrodon johnsoni (Johnson) Leidy, 1865 (nomen dubium?)
= Astrodon johnstoni Leidy, 1865
= Pleurocoelus altus Marsh, 1888
= Pleurocoelus nanus Marsh, 1888
= Pleurocoelus montanus Marsh, 1896
= Astrodon altus Gilmore, 1921
Astrodon pusillus Lapparent i Zbyszewski, 1957 = Dacentrurus armatus (Owen, 1875) Lucas, 1902
"Astrodon" valdensis ? = Pelorosaurus conybearei Melville, 1849
= ? Pleurocoelus valdensis Lydekker, 1889 (nomen dubium)
Źródła:
Carpenter K., Tidwell V., 2005. Reassessment of the Early Cretaceous Sauropod Astrodon johnsoni Leidy, 1865 (Titanosauriformes). Thunder - Lizards, the Sauropodomorph Dinosaurs. Tidwell V., Carpenter K. Part One, sauropods old and new, 78-114
Paul G.S., (2010) – "The Princeton Field Guide To Dinosaurs"
Upchurch P., Barrett P. M., Dodson P.: Sauropoda. W: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press, 2004
http://en.wikipedia.org/wiki/Astrodon
http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl?a= ... eal_user=1
http://www.thescelosaurus.com/macronaria.htm
Rekonstrukcja przyżyciowa:
![Obrazek](http://m1.ikiwq.com/img/xl/gPFMGqmXe4SIvagVusUODb.jpg)
Pierwsza ilustracja, którą autorzy zaczerpnęli z pracy Lull, 1911 : A-C kość nadpotyliczna widziana z różnych stron, D mózgoczaszka, E kość szczękowa, F k. zębowa, G-J zęby.
Rekonstrukcja według G. Paula; skala 1 m A dla młodocianego, B dla dorosłego