Forum Dinozaury.com

Forum Dinozaury.com

z nami przeniesiesz się w czasie...
 
Teraz jest 23 stycznia 2018, o 13:06

Strefa czasowa: UTC + 1




Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 16 ] 
Autor Wiadomość
 Tytuł: [OPIS] Plateosaurus
PostNapisane: 7 czerwca 2006, o 16:39 
Offline
Sylurski fałdopłetwy
Sylurski fałdopłetwy
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 20 kwietnia 2006, o 21:17
Posty: 145
Wprawdzie do nowej ods??ony strony administracja najwyra??niej nie bÄ?dzie dodawaÄ? nowych opis??w do Encyklopedii, ale w sumie nic lepszego do roboty nie mam, wiÄ?c...

A powa??nie - mia??em ambicjÄ? napisaÄ? jeszcze 3 opisy, ale ??e to zajÄ?cie mÄ?czÄ?ce, a ja mam w ko??cu wakacje :wink: wiÄ?c chwilowo robiÄ? sobie wolne i zamiast 3 wrzucam jeden opis:

Plateosaurus (Plateozaur)

Plateosaurus engelhardti (von Meyer 1837)
? Plateosaurus longiceps (Jaekel 1914)
? Plateosaurus gracilis (von Huene 1908)

D??ugo??Ä?: 6 – 10 m
? Plateosaurus gracilis: 4 – 5 (6,5?) m

Masa: 700 – 2200 kg
? Plateosaurus gracilis: - 110 – 400 kg

??y??: 208 – 204 (202?) mln lat temu
? Plateosaurus gracilis: 212 – 208 mln lat temu

Miejsca odkryÄ?: Niemcy, Francja, Szwajcaria, Szwecja, Grenlandia, dno Morza P????nocnego

Klasyfikacja:
Saurischia
Sauropodomorpha
Plateosauria
Plateosauridae


W 1834 r. w ska??ach z p????nego triasu z regionu Heroldsberg na p????nocny wsch??d od Norymbergi w Bawarii norymberski lekarz prof. dr Johann Friedrich Engelhardt odkry?? skamienia??e du??e krÄ?gi i ko??ci ko??czyn zauropodomorfa. W roku 1837 niemiecki paleontolog Christian Erich Hermann von Meyer (ten sam, kt??ry w 1861 r. nazwa?? i opisa?? praptaka Archaeopteryx lithographica), opisa?? szczÄ?tki jako Plateosaurus engelhardti („p??aski jaszczur Engelhardta”). Plateozaur by?? pierwszym nazwanym i opisanym dinozaurem spoza Wysp Brytyjskich, a zarazem drugim w historii nazwanym i opisanym zauropodomorfem na ??wiecie (pierwszy by?? opisany w 1836 r. Thecodontosaurus). Przez d??ugie lata by?? to do??Ä? s??abo znany zauropodomorf o niepewnej pozycji systematycznej. Dopiero poczÄ?tek wieku XX przyni??s?? dwa prze??omowe odkrycia. Najpierw – w 1909 r. – przypadkiem natrafiono na skamienia??o??ci plateozaur??w podczas eksploatacji kopalni odkrywkowej niedaleko miasta Halberstadt w pruskiej prowincji Saksonii (dzisiaj Saksonia-Anhalt); do roku 1913 wydobyto skamienia??o??ci nale??Ä?ce do 35 osobnik??w. Kolejnego znaczÄ?cego odkrycia dokonano w 1911 r. w Formacji Trossingen w Wirtembergii (po??udniowo-zachodnie Niemcy, dzisiaj Badenia-Wirtembergia). Miejsce to okaza??o siÄ? najwiÄ?kszym odkrytym cmentarzyskiem plateozaur??w w historii; miÄ?dzy rokiem 1911 a 1932 wykopano tam szczÄ?tki co najmniej 65 osobnik??w (w tym 7 prawie kompletnych szkielet??w i 20 niekompletnych; badajÄ?c liczne odkryte tam pojedyncze ko??ci niekt??rzy paleontolodzy doliczali siÄ? pozosta??o??ci nawet 100 plateozaur??w z Trossingen). Znacznie p????niej odkryto trzecie wielkie „zag??Ä?bie” plateozaur??w ko??o miejscowo??ci Frick w kantonie Aargau w p????nocnej Szwajcarii; na szczÄ?tki plateozaur??w natrafiono tam w 1961 r, ale dopiero od 1976 r. zaczÄ?to tam regularne badania. Do 1995 r. we Frick odkopano pozosta??o??ci co najmniej 25 plateozaur??w (w tym 5 prawie kompletnych szkielet??w).

Opr??cz tych, najbardziej spektakularnych, znalezisk, liczne pozosta??o??ci plateozaur??w odkryto tak??e w innych miejscach w Niemczech, Szwajcarii oraz we Francji. Skamienia??o??ci tych zwierzÄ?t odkryto te?? w ska??ach formacji Fleming Fjord na wschodnim wybrze??u Grenlandii; typowo europejski dinozaur, jakim by?? plateozaur, ??atwo m??g?? siÄ? tam przedostaÄ?, zwa??ywszy, ??e w okresie triasowym wszystkie kontynenty by??y po??Ä?czone w jeden superkontynent – PangeÄ? – a dzisiejsze: Europa i Grenlandia bezpo??rednio do siebie przylega??y. Plateozaurowi przypisuje siÄ? te?? fragmentaryczne skamienia??o??ci (m.in. zÄ?by) odkryte w Szwecji, a w kwietniu 2006 r. jego ko??Ä? ??r??dstopia zosta??a przez przypadek odkryta podczas odwiert??w na dnie Morza P????nocnego na norweskim polu naftowym. Jest to pierwszy opisany dinozaur z Norwegii, a zarazem skamienia??o??Ä? odkryta na najwiÄ?kszej g??Ä?boko??ci w historii (2256 m poni??ej poziomu morza) – dow??d na to, jak linia brzegowa w okresie triasu r????ni??a siÄ? od dzisiejszej.

http://piclib.nhm.ac.uk/piclib/webimage ... 26_big.jpg
Czaszka plateozaura

?Ä?cznie odkryto skamienia??o??ci nale??Ä?ce do ponad 100 plateozaur??w, w tym zar??wno prawie kompletne szkielety, jak i niezliczone fragmentaryczne skamienia??o??ci. Tylko jeden triasowy dinozaur – p????nocnoameryka??ski teropod Coelophysis – jest znany z jeszcze wiÄ?kszej liczby skamienia??o??ci. Wydaje siÄ?, ??e takie zwierzÄ? nie powinno mieÄ? przed paleontologami ??adnych tajemnic – ale niestety tak nie jest. Naukowcy nie sÄ? zgodni nawet co do liczby gatunk??w w obrÄ?bie rodzaju Plateosaurus.
W tej sprawie spore zamieszanie wprowadzi?? wybitny niemiecki paleontolog Friedrich von Huene (1875 – 1969), kt??ry prowadzi?? szerokie badania nad odkrytymi w Niemczech skamienia??o??ciami plateozaur??w. Von Huene na podstawie badanego materia??u sam opisa?? 8 nowych gatunk??w w obrÄ?bie rodzaju Plateosaurus, a razem z innym niemieckim paleontologiem, Eberhardem Fraasem, opisa?? jeszcze jeden (P. integer). ?Ä?cznie po opisaniu P. engelhardti r????ni paleontolodzy opisali jeszcze 19 gatunk??w w obrÄ?bie rodzaju Plateosaurus (nie liczÄ?c „Plateosauruselizae, znanego wy??Ä?cznie z izolowanych zÄ?b??w). CzÄ???Ä? z nich zosta??a p????niej uznana za m??odsze synonimy innych rodzaj??w zauropodomorf??w (m.in. Melanorosaurus, Massospondylus i Sellosaurus). ResztÄ? uporzÄ?dkowa?? w 1984 r. paleontolog Peter Malcolm Galton, stwierdzajÄ?c, ??e wszystkie nale??a??y do jednego gatunku – P. engelhardti.
Jednak kilka lat temu ten sp??r od??y??. Galton zrewidowa?? swoje wcze??niejsze stanowisko, czemu da?? wyraz w szeregu publikacji z lat 2000 – 2002. Jeszcze raz przebada?? znane skamienia??o??ci plateozaur??w i stwierdzi??, ??e r????nice w anatomii okaz??w znajdowanych w r????nych miejscach (m.in. w kszta??cie ko??ci udowej), kt??re w swych wcze??niejszych pracach uznawa?? za r????nice regionalne lub dymorfizm p??ciowy, sÄ? jednak wystarczajÄ?co du??e, by wyr????niÄ? dwa gatunki plateozaur??w. P. engelhardti by??by w takim wypadku stosunkowo s??abo znanym zauropodomorfem, znanym z kilku znalezisk w Bawarii, za?? zdecydowana wiÄ?kszo??Ä? znalezisk (m.in. plateozaury z Halberstadt i Trossingen, oraz te ze Szwajcarii, Francji i Grenlandii) nale??a??oby zaliczyÄ? do przywr??conego przez Galtona gatunku P. longiceps (po raz pierwszy opisanego przez paleontologa Otto Jaekela w 1914 r.). Zdaniem Galtona, P. engelhardti by?? masywniej zbudowany ni?? P. longiceps, wiÄ?cej czasu spÄ?dza?? te?? na czterech nogach.
Te tezy wywo??a??y dyskusjÄ? w??r??d paleontolog??w. Dr Adam Yates z Uniwersytetu Witwatersrand (RPA) stwierdzi?? w roku 2000 na Dinosaur Mailing List, ??e badania Galtona pozwalajÄ? wyciÄ?gnÄ?Ä? jeszcze bardziej radykalne wnioski: P. longiceps tak bardzo r????ni siÄ? od P. engelhardti, ??e nie powinno siÄ? go w og??le zaliczaÄ? do rodzaju Plateosaurus. Paradoksalnie, w przy takim za??o??eniu „prawdziwy” plateozaur (czyli P. engelhardti) by??by do??Ä? s??abo znanym gatunkiem; mog??oby siÄ? wrÄ?cz okazaÄ?, ??e Plateosaurus to nomen dubium (nazwa wÄ?tpliwa).
Z kolei dr Markus Moser z Pa??stwowego Muzeum Nauk Przyrodniczych w Stuttgarcie w swej pracy „Plateosaurus engelhardti Meyer, 1837 (Dinosauria: Sauropodomorpha) aus dem aus Feuerletten (Mittelkeuper; Obertrias) von Bayern” z 2003 r. stwierdzi??, ??e r????nice w anatomii miÄ?dzy P. engelhardti i domniemanym P. longiceps to efekt oddzia??ywania na skamienia??o??ci proces??w pedogenetycznych (glebotw??rczych) i nie stanowiÄ? one podstawy do wyr????niania dw??ch gatunk??w plateozaur??w. Na potrzeby tego opisu przyjmujÄ?, ??e – niezale??nie od tego, czy P. longiceps to m??odszy synonim P. engelhardti, czy odrÄ?bny gatunek – nale??y do rodzaju Plateosaurus.
Dr Yates w 2003 r. wyr????ni?? jeszcze jeden gatunek plateozaura. Opiera?? siÄ? na badaniach Galtona, kt??ry w 2001 r. stwierdzi??, ??e skamienia??o??ci przypisywane triasowemu zauropodomorfowi z rodzaju Sellosaurus (uwa??anego za bliskieho krewnego plateozaura, nieco od niego starszego i prymitywniejszego) byÄ? mo??e nale??Ä? w istocie do dw??ch r????nych gatunk??w zauropodomorf??w: czÄ???Ä? nale??a??a w istocie do S. gracilis, wiÄ?kszo??Ä? jednak – do bazalnego Efraasia minor. Yates przeprowadzi?? w??asne badania, kt??rych wyniki opublikowa?? w roku 2003; potwierdzi??, ??e wiÄ?kszo??Ä? przypisywanych sellozaurowi skamienia??o??ci nale??a??a do E. minor, doda?? jednak, ??e materia??, kt??ry Galton uzna?? za szczÄ?tki „prawdziwego” S. gracilis majÄ? tyle cech wsp??lnych ze skamienia??o??ciami Plateosaurus engelhardti, ??e mo??na je uznaÄ? za dwa gatunki w obrÄ?bie tego samego rodzaju. Na okre??lenie dawnego sellozaura Yates „wskrzesi??” zatem zaproponowanÄ? przez Friedricha von Huene nazwÄ? Plateosaurus gracilis (von Huene 1907-1908).

http://www.palaeos.com/Vertebrates/Unit ... ridae1.jpg
Rekonstrukcja szkieletu plateozaura

Dawniej plateozaury uwa??ano za jednych z mo??liwych przodk??w najwiÄ?kszych dinozaur??w w dziejach ??wiata – d??ugoszyich zauropod??w. Obecnie, po szeregu analiz kladystycznych, uwa??a siÄ? jednak, ??e sÄ? one „??lepÄ? uliczkÄ?” ewolucji, i stosunkowo wcze??nie ich linia rozwojowa oddzieli??a siÄ? od tej prowadzÄ?cej do zauropod??w. Tylko rodzinÄ? Plateosauridae zalicza siÄ? obecnie do prozauropod??w; resztÄ? zwierzÄ?t dawniej zaliczanych do tego kladu obecnie uwa??a siÄ? albo za bardzo prymitywne, bazalne zauropodomorfy (rodzaje Saturnalia, Efraasia i Thecodontosaurus[/i]), albo za przedstawicieli linii rozwojowej prowadzÄ?cej do zauropod??w, kt??rych byÄ? mo??e nale??a??oby wrÄ?cz zaliczyÄ? do zauropod??w (rodziny Blikanasauridae, Melanorosauridae i Massospondylidae, rodzaje Riojasaurus, Eucnemesaurus, Yunnanosaurus i Anchisaurus). Adam Yates na DML zauwa??y??, ??e w tej sytuacji Plateosauridae staje siÄ? synonimem Prosauropoda, a zatem nie ma ju?? wiÄ?kszej potrzeby u??ywania tej drugiej nazwy. Zaproponowa?? te??, by zar??wno rodzinÄ? Plateosauridae, jak i siostrzany wobec niej klad obejmujÄ?cy zauropody i „prozauropody” bli??ej spokrewnione z nimi ni?? z plateozaurem, razem zaliczyÄ? do szerszego kladu Plateosauria w obrÄ?bie Sauropodomorpha. TakÄ? systematykÄ? przyjÄ???em na potrzeby tego opisu.

http://rainbow.ldeo.columbia.edu/course ... .class.gif
Uk??ad kontynent??w w czasach plateozaura

Mo??e siÄ? to wydaÄ? zaskakujÄ?ce w wypadku zwierzÄ?cia, kt??re znane jest z tak wielkiej liczby skamienia??o??ci, ale nie ma zgody nawet co do rozmiar??w plateozaura. Na podstawie bada?? znalezionych szkielet??w, zw??aszcza z Trossingen, zazwyczaj szacuje siÄ?, ??e ??w zauropodomorf osiÄ?ga?? maksymalnie 10 m d??. Jednak dr Moser w swej pracy z 2003 r. krytykuje te szacunki; twierdzi, ??e skoro ko??ci z Trossingen le??a??y w osadach gliniastych, to istnieje du??e ryzyko, ??e ko??ci sÄ? wiÄ?ksze ni?? w chwili ??mierci zwierzÄ?cia, gdy?? glina pÄ?cznieje w kontakcie z wodÄ?. Oszacowa??, ??e maksymalna d??ugo??Ä? cia??a plateozaura mog??a wynosiÄ? 7,5 m. Inni naukowcy uwa??ajÄ?, ??e nie ma dowod??w, i?? zwiÄ?kszenie objÄ?to??ci gliny rzeczywi??cie zmieni??o rozmiary ko??ci plateozaur??w.
Dr Martin Sander z Uniwersytetu w Bonn oszacowa??, ??e 8-metrowy okaz plateozaura powinien wa??yÄ? 2179 kg. Z kolei dr Frank Seebacher z Uniwersytetu w Sydney oszacowa?? masÄ? plateozaura o d??ugo??ci 6,5 m na oko??o 1072 kg. Si??Ä? rzeczy, dane odno??nie d??ugo??ci i masy cia??a, kt??re podajÄ? w tabeli, oddajÄ? rozrzut szacunk??w r????nych paleontolog??w.
Domniemany P. gracilis by?? mniejszy, osiÄ?ga?? d??ugo??Ä? „zaledwie” 4 – 5 m (choÄ? pewne fragmentaryczne skamienia??o??ci sugerujÄ?, ??e m??g?? byÄ? jeszcze o metr czy p????tora d??u??szy).

Plateozaury ??y??y w p????nym triasie, w noryku (216,5 – 203,6 mln lat temu). P. engelhardti i domniemany P. longiceps ??y??y w p????nym noryku, a poniewa?? datowanie niekt??rych skamienia??o??ci (m.in. w Trossingen) jest niepewne, byÄ? mo??e dotrwa??y jeszcze do ostatniego piÄ?tra triasu – retyku (203,6 – 199,6 mln lat temu). Prymitywniejszy P. gracilis ??y?? w ??rodkowym noryku.
Charakterystyczne cechy plateozaura to wÄ?ska czaszka, ma??a w stosunku do rozmiar??w ca??ego cia??a, ale proporcjonalnie wiÄ?ksza i wy??sza ni?? czaszki innych wczesnych zauropodomorf??w, jak anchizaur, a tak??e d??uga szyja, beczu??kowaty tu????w, d??ugi ogon i budowa ko??czyny przedniej – bardzo zredukowane palce IV i V, rozwiniÄ?te palce I, II i III – przy czym kciuk (palec I) by?? uzbrojony w du??y, ostry pazur. Plateozaur mia?? li??ciokszta??tne zÄ?by o pi??kowanej krawÄ?dzi – wskazujÄ?ce, ??e by?? ro??lino??ercÄ? – a do jego ??uchwy przyczepione by??y silne miÄ???nie. Staw szczÄ?kowy le??a?? poni??ej g??rnego rzÄ?du zÄ?b??w, umo??liwiajÄ?c powstanie prawie r??wnoleg??ych rzÄ?d??w zÄ?b??w; dziÄ?ki temu w chwili zaciskania szczÄ?k zÄ?by dzia??a??y jak no??yce, zdolne do odciÄ?cia nawet twardych kawa??k??w ro??lin. Wydaje siÄ?, ??e dziÄ?ki silnemu zgryzowi i ostrym krawÄ?dziom zÄ?b??w plateozaur m??g?? ??ywiÄ? siÄ? pokarmem ro??linnym r????nego rodzaju, od miÄ?kkich li??ci paproci po twarde ga??Ä?zie drzew iglastych. ChoÄ? nie prze??uwa?? zjadanych ro??lin, najprawdopodobniej posiada?? bardzo d??ugi przew??d pokarmowy, umo??liwiajÄ?cy strawienie nawet najtwardszego i najmniej po??ywnego pokarmu.
Niekt??rzy naukowcy na podstawie bada?? otwor??w naczyniowych (dla naczy?? krwiono??nych) w czaszce plateozaura i innych prymitywnych zauropodomorf??w wysunÄ?li hipotezÄ?, ??e mog??y one mieÄ? policzki; inni twierdzÄ?, ??e lekko wystajÄ?ca do przodu g??rna szczÄ?ka tych zwierzÄ?t sugeruje, i?? mia??y one dzi??b z keratyny. Te hipotezy sÄ? dyskutowane w??r??d paleontolog??w.

http://www.palaeos.com/Mesozoic/Triassi ... urus_1.jpg

Zauropodomorfy pojawi??y siÄ? jeszcze w karniku (228 – 216,5 mln lat temu) i w czasach plateozaura by??y ju?? najwiÄ?kszymi i najpospolitszymi ze wszystkich du??ych ro??lino??erc??w. Sam plateozaur by?? bardzo pospolitym zwierzÄ?ciem; np. w nale??Ä?cych do Formacji Trossingen pok??adach Knollenmergel jego skamienia??o??ci stanowiÄ? co najmniej 75% wszystkich odkrytych tam skamienia??o??ci czworonog??w. Wydaje siÄ?, ??e sw??j sukces plateozaury i inne wczesne zauropodomorfy zawdziÄ?cza??y zar??wno zdolno??ci do jedzenia i strawienia najr????niejszych ro??lin, jak i du??ym rozmiarom, kt??re pozwoli??y im dotrzeÄ? do ??r??d??a pokarmu niedostÄ?pnego wcze??niej dla ??adnych naziemnych ro??lino??erc??w – ga??Ä?zi drzew iglastych czy m??odych li??ci sagowc??w. Dlatego po tym, jak – prawdopodobnie w wyniku zmian klimatycznych (i zapewne zwiÄ?zanego z nimi wymarcia ro??lin, kt??rymi siÄ? ??ywi??y) wymar??y takie grupy jak dicynodonty czy rynchozaury, zauropodomorfy, nie uzale??nione od jednego ??r??d??a pokarmu, szybko sta??y siÄ? dominujÄ?cymi du??ymi ro??lino??ercami.

WiÄ?kszo??Ä? badaczy uwa??a, ??e plateozaur przynajmniej czasami porusza?? siÄ? na dw??ch nogach; umo??liwia??y mu to mocne ko??czyny tylne, znacznie d??u??sze od przednich. Argumentem na rzecz czÄ?stego poruszania siÄ? tylko na tylnych ko??czynach mogÄ? te?? byÄ? dobrze rozwiniÄ?te kciuki plateozaura z ostrymi szponami, kt??re w pozycji dwuno??nej m??g??y s??u??yÄ? zwierzÄ?ciu do obrony przez drapie??nikami, jak krokodylopodobne Rauisuchia (m.in. Teratosaurus), czy teropody z kladu Coelophysoidea (jak Liliensternus). Z drugiej strony, dr Moser w swej pracy z 2003 r. w oparciu o badania miednicy i krÄ?g??w ogona stwierdzi??, ??e plateozaury porusza??y siÄ? g????wnie na wszystkich czterech ko??czynach, unoszÄ?c ogon r??wnolegle do pod??o??a. Stwierdzi??, ??e byÄ? mo??e czasem stawa??y na tylnych ko??czynach, ale raczej w wyjÄ?tkowych sytuacjach, np. przy szybkim biegu.

http://www.carlwozniak.com/earth/triassic/tri02b.gif

Poniewa?? kilkukrotnie odkrywano skamienia??o??ci wielu plateozaur??w obok siebie (choÄ?by wspomniane „cmentarzyska” z Trossingen, Halberstadt czy Frick), niekt??rzy badacze wysunÄ?li tezÄ?, ??e plateozaury ??y??y w du??ych stadach, a te „cmentarzyska” to efekt nag??ej ??mierci ca??ego stada w wyniku jakiej?? katastrofy, np. powodzi. Ta hipoteza szybko zyska??a popularno??Ä? i pojawia siÄ? czÄ?sto w popularnonaukowych ksiÄ???kach i na stronach internetowych. Trzeba jednak pamiÄ?taÄ?, ??e wcale nie jest pewne, ??e plateozaury rzeczywi??cie by??y zwierzÄ?tami stadnymi. Znajdowanie wielu szkielet??w obok siebie niczego nie przesÄ?dza – mo??e to byÄ? ??lad nag??ej ??mierci ca??ego stada, ale r??wnie dobrze miÄ?dzy ??mierciÄ? poszczeg??lnych osobnik??w mog??y up??ynÄ?Ä? setki czy tysiÄ?ce lat; a to, ??e znajdujemy ich tyle dowodzi tylko tego, ??e plateozaury w swoich czasach by??y bardzo pospolite. R??wnie dobrze owe zauropodomorfy mog??y ??yÄ? w lu??nych grupkach rodzinnych, albo nawet samotnie – dowody nie pozwalajÄ? jednoznacznie potwierdziÄ? lub wykluczyÄ? ??adnej z tych hipotez.

W grudniu 2005 r. paleontolodzy z Uniwersytetu w Bonn – dr Sander i dr Nicole Klein – opublikowali w Science wyniki swych bada?? nad ko??Ä?mi plateozaur??w, kt??re dostarczy??y wielu informacji na temat tempa wzrostu tych zwierzÄ?t. Dowiedziono, ??e na ok. 3/4; ontogenezy (rozwoju osobniczego) plateozaura przypada??y okresy szybkiego wzrostu – wprawdzie trochÄ? wolniejszego ni?? u wsp????czesnych ptak??w i ssak??w, a tak??e wielu bardziej zaawansowanych ewolucyjnie dinozaur??w, m.in. zauropod??w, ale szybszego ni?? u wsp????czesnych gad??w. Jednak, co zaskakujÄ?ce, okaza??o siÄ? te??, ??e owe okresy szybkiego wzrostu by??y przerywane przez okresy zatrzymania wzrostu, tak, jak u wsp????czesnych gad??w. Tak samo jak u gad??w, a w odr????nieniu od innych dinozaur??w czy ssak??w, tempo wzrostu plateozaura nie by??o w miarÄ? jednakowe – r????ne osobniki ros??y w innym tempie. Np. niekt??re osobniki osiÄ?ga??y ??rednie rozmiary doros??ego zwierzÄ?cia ju?? w wieku 12 lat, inne ros??y do tych rozmiar??w jeszcze w wieku 27 lat. Skrajnym przypadkiem by?? znaleziony doros??y plateozaur o d??ugo??ci zaledwie 4,8 m; inne plateozaury w jego wieku bywa??y nawet dwukrotnie d??u??sze. Wydaje siÄ? te??, ??e plateozaury – co zn??w ??Ä?czy je z dzisiejszymi gadami – ros??y przez ca??e ??ycie, r??wnie?? ju?? po osiÄ?gniÄ?ciu dojrza??o??ci p??ciowej.
Plateozaur mia?? wiÄ?c bardziej „gadzie” tempo wzrostu ni?? p????niejsze dinozaury. Najprawdopodobniej, jak u dzisiejszych gad??w, okresy spowolnionego wzrostu wiÄ???Ä? siÄ? z okresowym niedoborem po??ywienia. W triasie du??Ä? czÄ???Ä? Pangei pokrywa??y pustynie, a nawet na terenach nie-pustynnych pory deszczowe przeplata??y siÄ? z d??ugimi porami suchymi. Plateozaurom przy okresowym zahamowaniu wzrostu zapewne ??atwiej by??o je przetrwaÄ?. Czy jednak plateozaur mo??e nam dostarczyÄ? informacji na temat ewolucji dynamiki wzrostu u wszystkich dinozaur??w, czy mo??e by?? pod tym wzglÄ?dem tylko wyjÄ?tkiem – nie da siÄ? jednoznacznie stwierdziÄ?.

http://users.telenet.be/dinoworld/Plateosaurus.jpg
Plateozaur z "WÄ?dr??wek z dinozaurami" BBC

Stado plateozaur??w pojawia siÄ? na kilkadziesiÄ?t sekund pod koniec pierwszego odcinka wyprodukowanych przez BBC „WÄ?dr??wek z dinozaurami”. Ta scena w rzeczywisto??ci nie mog??a siÄ? wydarzyÄ? – akcja odcinka dzieje siÄ? 220 mln lat temu, w karniku (228-216,5 mln lat temu), a wiÄ?c jeszcze przed pojawieniem siÄ? plateozaur??w (nawet rzekomy P. gracilis jest m??odszy); poza tym odcinek pokazuje faunÄ? z teren??w dzisiejszej Arizony, a plateozaur??w nigdy tam nie odnaleziono (choÄ?, z racji istniejÄ?cego po??Ä?czenia lÄ?dowego miÄ?dzy EuropÄ? a AmerykÄ? P????nocnÄ?, teoretycznie mog??yby tam dotrzeÄ?). Z drugiej strony, chyba ??aden inny dinozaur nie pasuje, by zobrazowaÄ? poczÄ?tek sukcesu ewolucyjnego dinozaur??w lepiej, ni?? w??a??nie plateozaur.

Linki:

Bazowa??em przede wszystkim na rewelacyjnym tek??cie dr Nicole Klein:

http://hss.ulb.uni-bonn.de/diss_online/ ... e/0466.pdf

Zauwa??y??em, ??e choÄ? tekst jest z 2004 r, ju?? jest mowa o wynikach bada?? nad wzrostem plateozaur??w – mo??e tekst z Science to uzupe??nienie tego, co mo??na znale??Ä? w tek??cie, do kt??rego link da??em wy??ej?

Bo niestety, do artyku??u z Science nie mia??em dostÄ?pu – opieram siÄ? na tych linkach:

http://www.uni-bonn.de/en/News/69_2005.html

http://dml.cmnh.org/2005Dec/msg00254.html

Artyku?? dr Yatesa z 2003 r. mo??na ??ciÄ?gnÄ?Ä? (za darmo!) stÄ?d:

http://www.blackwell-synergy.com/links/ ... 03.00301.x

Co do jego wypowiedzi na DML z 2000 roku… Mia??em spory problem z jej znalezieniem – palaeos.com odnoszÄ?c siÄ? do niej, poda?? jako ??r??d??o „2000 Dinosaur Mailing List”, a nie konkretny link – co oczywi??cie nie u??atwi??o mi wyszukiwania… Ale wydaje siÄ?, ??e chodzi o to:

http://dml.cmnh.org/2000Jul/msg00475.html

A pracy dr Mosera z 2003 r. te?? dowiadywa??em siÄ? z Internetu – trochÄ? odnosi siÄ? do niego tekst dr Klein, trochÄ? znalaz??em na DML:

http://dml.cmnh.org/2003Sep/msg00431.html

http://dml.cmnh.org/2005Aug/msg00159.html

http://dml.cmnh.org/2005Aug/msg00242.html

A tu ciekawy temat – dr Yates odnosi siÄ? do czÄ???ci tez Mosera, potem jest odpowied?? Mosera i dalsza dyskusja:

http://dml.cmnh.org/2003Oct/msg00010.html

Inne strony warte przeczytania (choÄ? systematyka zauropodomorf??w, jakÄ? niekt??re przedstawiajÄ?, ju?? siÄ? chyba zdeaktualizowa??a…):

http://www.palaeos.com/Vertebrates/Unit ... eosauridae

http://www.palaeos.com/Mesozoic/Triassic/Norian.5.htm

http://www.dinodata.net/Dd/Namelist/Tabp/P093.htm

http://personal2.stthomas.edu/jstweet/s ... morpha.htm

http://rainbow.ldgo.columbia.edu/course ... per11.html

http://www.angewandte-geologie.geol.uni ... ateos1.htm

Jak zawsze proszÄ? o uwagi.

_________________
"Powiedzmy sobie jasno: to nie Ziemi grozi zagłada, tylko nam. Nie dysponujemy wystarczającą mocą, aby zniszczyć tę planetę, lub ją uratować, ale gdybyśmy zechcieli, może zdołalibyśmy ocalić samych siebie."

Ian Malcolm w "Jurassic Park" Michaela Crichtona


Ostatnio edytowano 6 lipca 2006, o 13:55 przez Mixs, łącznie edytowano 8 razy

Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł:
PostNapisane: 7 czerwca 2006, o 17:37 
Offline
Sylurski fałdopłetwy
Sylurski fałdopłetwy

Dołączył(a): 30 maja 2006, o 15:41
Posty: 102
Lokalizacja: Bielsko Bia??a
fajny opis masz


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł:
PostNapisane: 7 czerwca 2006, o 17:53 
Offline
Ordowicki bezszczękowiec
Ordowicki bezszczękowiec
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 10 kwietnia 2006, o 14:09
Posty: 95
Lokalizacja: ?ĹĄwinouj??cie
Grzybu6 napisał(a):
fajny opis masz

I d??ugi. :D

_________________
Jestem pradawnÄ? samicÄ? Nanosaurusa. Uwielbiam to forum!
Zawsze uciekam, kiedy kto?? mnie chce atakowaÄ?!
Obrazek


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: [OPIS] Plateosaurus
PostNapisane: 8 czerwca 2006, o 08:57 
Offline
Administrator
Administrator
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 13 marca 2006, o 20:45
Posty: 3353
Lokalizacja: Warszawa
Imię i nazwisko: Łukasz Czepiński
Mixs napisał(a):
Wprawdzie do nowej ods??ony strony administracja najwyra??niej nie bÄ?dzie dodawaÄ? nowych opis??w do Encyklopedii, ale w sumie nic lepszego do roboty nie mam, wiÄ?c(...)


Ekhem - ju?? pisa??em, ??e na nowej wersji bÄ?dziemy dodawaÄ? opisy. :)

Grzybu6 napisał(a):
fajny opis masz

Nanosaurus napisał(a):
I d??ugi.:D


:arrow: http://www.dinozaury.com/forum/viewtopi ... =3574#3574


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł:
PostNapisane: 28 czerwca 2006, o 12:06 
Offline
Administrator
Administrator
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 13 marca 2006, o 20:45
Posty: 3353
Lokalizacja: Warszawa
Imię i nazwisko: Łukasz Czepiński
Opis trafi?? na stronÄ? :arrow: http://www.dinozaury.com/php/index.php? ... Itemid=446


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł:
PostNapisane: 28 czerwca 2006, o 16:17 
Offline
Sylurski fałdopłetwy
Sylurski fałdopłetwy
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 20 kwietnia 2006, o 21:17
Posty: 145
Dino napisał(a):


DziÄ?ki za dodanie mojego opisu... Ale:

1.Systematyka - pisa??em o najnowszej systematyce zauropodomorf??w - z pytaniem o to, jakÄ? klasyfikacjÄ? przyjÄ?Ä? na potrzeby Encyklopedii - w tym temacie:

http://www.dinozaury.com/forum/viewtopic.php?t=250

W skr??cie - analizy kladystyczne dr Adama Yatesa wskaza??y, ??e do "prozauropod??w" nale??y wy??Ä?cznie rodzina Plateosauridae. Inne "prozauropody" to albo bazalne zauropodomorfy (Saturnalia, Efraasia i Thecodontosaurus), albo przedstawiciele linii prowadzÄ?cej ju?? bezpo??rednio do zauropod??w. Zatem Prosauropoda = Plateosauridae, a w takim razie nie ma chyba wiÄ?kszego sensu u??ywaÄ? d??u??ej nazwy Prosauropoda.

Co do Plateosauria - dr Adam Yates na DML zaproponowa??, by u??ywaÄ? tej nazwy dla okre??lenia "Plateosauridae + almost everything else clade", czyli, jak rozumiem, wszystkich zauropodomorf??w poza Thecodontosaurus, Efraasia i Saturnalia.

http://dml.cmnh.org/2005Aug/msg00240.html

Nie wiem, czy ju?? jest to nazwa oficjalnie u??ywana, czy dopiero propozycja, niemniej - choÄ?by na potrzeby Encyklopedii - chyba mogliby??my przyjÄ?Ä? tÄ? nazwÄ?. (Wspomina??em zresztÄ? o tym w samym opisie plateozaura...)

2.Gatunki na ko??cu opisu... Ech - nie bardzo rozumiem, po co wyliczaÄ? nazwy, kt??re sÄ? albo synonimami zwierzÄ?t z innych rodzaj??w (co sam zaznaczy??e??), albo synonimami P. engelhardti? Nie lepiej ograniczyÄ? siÄ? do tych trzech, kt??re sam wymieni??em na poczÄ?tku opisu na forum: powszechnie uznawanego P.engelhardti, oraz dw??ch gatunk??w, wok???? kt??rych sÄ? kontrowersje, czyli P. longiceps i P. gracilis (ten ostatni zresztÄ? w og??le nie zosta?? wymieniony na ko??cu opisu)?

Nie chcia??bym, ??eby to zabrzmia??o napastliwie, ale je??li masz jakie?? zastrze??enia co do opisu - np. odno??nie systematyki czy liczby gatunk??w - to czy nie m??g??by?? zapytaÄ? autora opisu na forum jeszcze przez dodaniem opisu do Encyklopedii, zamiast zmieniaÄ? czego?? bez uzgodnienia z autorem? My??lÄ?, to lepsze rozwiÄ?zanie, ni?? zmienianie opisu, kt??ry ju?? jest w Encyklopedii...

PS: Podobny problem by?? zresztÄ? przy opisie dilofozaura... BTW, ??eby nie nabijaÄ? sobie post??w, pozwolÄ? sobie tu na off topic - jeszcze raz proszÄ? o usuniÄ?cie D. sinensis z tabelki na ko??cu opisu dilofozaura. Poza tym - poniewa?? za radÄ? pana Sabatha wprowadzi??em do opisu dilofozaura na forum wiele poprawek, kt??rych w opisie na stronie nie ma - prosi??bym o ich naniesienie tak??e na opis w Encyklopedii (albo w og??le przeklejenie do Encyklopedii ca??ego, poprawionego opisu z tematu na forum).

Przepraszam za czepialstwo i tyle uwag. Chodzi mi po prostu wy??Ä?cznie o jako??Ä? Encyklopedii :)

_________________
"Powiedzmy sobie jasno: to nie Ziemi grozi zagłada, tylko nam. Nie dysponujemy wystarczającą mocą, aby zniszczyć tę planetę, lub ją uratować, ale gdybyśmy zechcieli, może zdołalibyśmy ocalić samych siebie."

Ian Malcolm w "Jurassic Park" Michaela Crichtona


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł:
PostNapisane: 28 czerwca 2006, o 18:07 
Offline
Administrator
Administrator
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 13 marca 2006, o 20:45
Posty: 3353
Lokalizacja: Warszawa
Imię i nazwisko: Łukasz Czepiński
Oki, ju?? poprawione :)


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł:
PostNapisane: 28 czerwca 2006, o 19:07 
Offline
Sylurski fałdopłetwy
Sylurski fałdopłetwy
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 20 kwietnia 2006, o 21:17
Posty: 145
Dino napisał(a):
Oki, ju?? poprawione :)


Wielkie dziÄ?ki :)

_________________
"Powiedzmy sobie jasno: to nie Ziemi grozi zagłada, tylko nam. Nie dysponujemy wystarczającą mocą, aby zniszczyć tę planetę, lub ją uratować, ale gdybyśmy zechcieli, może zdołalibyśmy ocalić samych siebie."

Ian Malcolm w "Jurassic Park" Michaela Crichtona


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł:
PostNapisane: 14 lipca 2006, o 08:05 
Offline
Jurajski allozaur
Jurajski allozaur
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 15 marca 2006, o 12:39
Posty: 1599
Lokalizacja: Třinec, Česká republika
Nie mam slow. Super i oby tak dalej (wlasciwie na to nie trzeba zwracac uwage :lol: )!

_________________
Wild Prehistory


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł:
PostNapisane: 14 września 2006, o 10:05 
W 2004 roku powsta??a praca doktorska na temat histologii ko??ci plateozaura. Dla chÄ?tnych do ??ciÄ?gniecia tu: *.


Góra
  
 
 Tytuł: Re: [OPIS] Plateosaurus
PostNapisane: 13 lutego 2012, o 14:19 
Offline
Paleogeński prawaleń
Paleogeński prawaleń
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 23 czerwca 2009, o 10:40
Posty: 3524
Lokalizacja: B-B
Imię i nazwisko: Marcin Szermański
Wrzuciłem aktualizacje:
http://www.encyklopedia.dinozaury.com/i ... ateosaurus

Poprawki:
- spis gatunków (niekoniecznie jest obligatoryjny)
- ograniczenie pozycji systematycznej do minimum (wrzucę kladogramy to się rozbuduje)
- krzaki
- ograniczenie terminu "prozauropod"
- uznałem że Grenlandia powinna być traktowana w metryczce osobno, stąd też Ameryka Pn. w występowaniu

_________________
"Mastodon sapiens"


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: [OPIS] Plateosaurus
PostNapisane: 13 lutego 2012, o 16:59 
Offline
Moderator
Moderator
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 3 grudnia 2007, o 19:51
Posty: 6151
Lokalizacja: Wielkopolska
Imię i nazwisko: Maciej Ziegler
Jeszcze trzeba nad tym hasłem popracować, są różne nieścisłości, nieaktualności itp.

Widzę, że w literaturze nie ma kluczowej pracy Mosera (po niemiecku ale z angielską skróconą wersją od str. 159):
http://epub.ub.uni-muenchen.de/12711/1/ ... 03_b24.pdf

i nowego opracowania:
http://digitallibrary.amnh.org/dspace/b ... sequence=1
zob. też krytykę na DML - temat Plateosaurus skull redescribed:
http://dml.cmnh.org/2011Nov/
i tu:
http://dinosaurpalaeo.wordpress.com/201 ... itpicking/

etymologia:
http://dml.cmnh.org/2012Feb/msg00008.html

rekonstrukcja 3D - może coś ciekawego tam się znajdzie:
http://palaeo-electronica.org/2010_2/198/198.pdf
http://www.app.pan.pl/archive/published ... 090075.pdf

podobnie jak w tym:
Evolution and Palaeobiology of Early Sauropodomorph Dinosaurs (Special Papers in Palaeontology, 77)

albo w tym:
http://www.palaeodiversity.org/pdf/04/P ... Schoch.pdf

inne przydatne źródła pewnie są na:
http://en.wikipedia.org/wiki/Plateosaurus
które też może być źródłem


EDIT
Galton, P. (2012) "Plateosaurus engelhardti Meyer, 1837 (Dinosauria,
Sauropodomorpha): proposed replacement of unidentifiable namebearing
type by a neotype" Bulletin of Zoological Nomenclature 69(3), 203-213.
http://iczn.org/sites/iczn.org/files/Ca ... t_page.pdf


Poprawiałeś krzaczki? Jejku, niepotrzebnie, bo jest jeszcze stara wersja ED: http://www.ava.nazwa.pl/dinozaury2/php/ ... Itemid=446

_________________
Obrazek
[Stamp: Apsaravis] [Avatar: P. Weimer, CC BY-NC-SA 2.0]


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: [OPIS] Plateosaurus
PostNapisane: 13 lutego 2012, o 17:52 
Offline
Paleogeński prawaleń
Paleogeński prawaleń
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 23 czerwca 2009, o 10:40
Posty: 3524
Lokalizacja: B-B
Imię i nazwisko: Marcin Szermański
Tak, jestem świadom że od 2006/2007 się coś więcej zmieniło/doszły nowe informacje. Uznałem jednak, że tekst jest na tyle b. dobry że po niewielkich przeróbkach może stanowić bazę pod odświeżoną wersję, a sam tym razem wiele nie zmieniałem. Przede wszystkim starałem się rozgryźć kwestię taksonomiczną, co jest czyim synonimem, a efekt to kompilacja The Dinosauria 2 + thescelosaurus.com + ang. Wiki i może coś jeszcze.
Ang. Wiki była i jest umieszczona w bibliografii :)

nazuul napisał(a):
Poprawiałeś krzaczki? Jejku, niepotrzebnie, bo jest jeszcze stara wersja ED: http://www.ava.nazwa.pl/dinozaury2/php/ ... Itemid=446

Uuu... :|

_________________
"Mastodon sapiens"


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Kwestia poruszania się plateozaura
PostNapisane: 5 lutego 2015, o 23:28 
Offline
Złoty Dinek Maj 2017
Złoty Dinek Maj 2017

Dołączył(a): 27 lutego 2014, o 10:49
Posty: 372
Lokalizacja: Gniew
Imię i nazwisko: Kamil Kamiński
Zaciekawiła mnie sprawa poruszania się Plateosaurus. Praca Mosera wskazuje na jego czworonożność, a artykuł Bonnana i Sentera z 2007 roku podobno dowodzi, że zakres ruchu przednich łap uniemożliwiał taki sposób przemieszczania się. Czy ktoś z bardziej doświadczonych forumowiczów mógłby mi wyjaśnić, czy było to zwierzę 2- czy też 4-nożne? Z góry dzięki za wszystkie odpowiedzi.


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: [OPIS] Plateosaurus
PostNapisane: 6 lutego 2015, o 18:38 
Offline
Moderator
Moderator
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 3 grudnia 2007, o 19:51
Posty: 6151
Lokalizacja: Wielkopolska
Imię i nazwisko: Maciej Ziegler
Nie badałem szerzej tematu, ale wygląda na to, że raczej bardziej uzasadniona jest dwunożność:

Kamil Kamiński napisał(a):
artykuł Bonnana i Sentera z 2007 roku podobno dowodzi, że zakres ruchu przednich łap uniemożliwiał taki sposób przemieszczania się.

dlaczego "podobno"?

Kamil Kamiński napisał(a):
Praca Mosera wskazuje na jego czworonożność

No niby, ale zob. też niżej wskazane prace Mallisona i cytaty z Mosera: s. 176:
A modern biomechanical analysis of the hip shape and
hindlimb posture was conducted by CHRISTIAN et al. (1996).
In conclusion - supplemented by some own findings - the
following can be ascertained: 1) The hindlimbs were positioned
in (nearly) straight posture below the body. (...). 2) The ilium - and therefore the vertebral
column in this area - must have had a horizontal orientation

s. 177
In conclusion (...) the obligatory quadrupedality (WELLNHOFER 1994)
based on the shape of caudals must be rejected.

Są jeszcze prace Mallisona, sugerują dwunożność (nie skupiaj się tylko na cytatach):
Mallison, H. 2010. The digital Plateosaurus II: An assessment of the range of motion of the limbs and vertebral column
and of previous reconstructions using a digital skeletal mount. Acta Palaeontologica Polonica 55 (3): 433–458.

"In the manus,
the distal articular condyles are significantly wider ventrally
than dorsally, while in the pes the ventral and dorsal trans−
verse extent is subequal in digits II and III. This indicates that
the main forces acting on these articulation occurred during
flexion in the hand, while there is no clear preference in the
pes. This pattern is not compatible with quadrupedal locomotion."

"The Plateosaurus mount in the BSPG was clearly
planned a priori as a quadrupedal mount, based on the track−ways mentioned by Moser (2003)."

Reiss, Stefan and Mallison, Heinrich. 2014. Motion range of the manus of Plateosaurus engelhardti von Meyer, 1837. Palaeontologia Electronica Vol. 17, Issue 1;12A; 19p;
palaeo-electronica.org/content/2014/692-plateo-hand
z albstraktu: "We find that the hand of Plateosaurus was not able to support the animal during
quadrupedal locomotion, but may rather have been a specialized grasping organ.
Therefore, P. engelhardti must have been an obligate biped."
ale
"hatchlings of the proportionally similar and closely
related sauropodomorph Massospondylus were
quadrupedal (Reisz et al., 2005), and it is likely that
Plateosaurus and other similar basal sauropodomorphs
also had proportionally large heads
and an anterior center of mass position as hatchlings"

Mallison, Heinrich, 2010. The Digital Plateosaurus I: Body Mass, Mass Distribution and Posture Assessed Using CAD and CAE on a
Digitally Mounted Complete Skeleton. Palaeontologia Electronica Vol. 13, Issue 2; 8A: 26p;
http://palaeo-electronica.org/2010_2/198/index.html

_________________
Obrazek
[Stamp: Apsaravis] [Avatar: P. Weimer, CC BY-NC-SA 2.0]


Góra
 Zobacz profil  
 
 Tytuł: Re: [OPIS] Plateosaurus
PostNapisane: 6 lutego 2015, o 20:03 
Offline
Złoty Dinek Maj 2017
Złoty Dinek Maj 2017

Dołączył(a): 27 lutego 2014, o 10:49
Posty: 372
Lokalizacja: Gniew
Imię i nazwisko: Kamil Kamiński
OK, przejrzę sobie tą pracę, dzięki bardzo za odp. :D


Góra
 Zobacz profil  
 
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 16 ] 

Strefa czasowa: UTC + 1


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 2 gości


Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  

Copyright © 2005-2013 Dinozaury.com! - z nami przeniesiesz się w czasie...
Powered by phpBBphpBB Group
Template made by DEVPPL/ThatBigForum
Przyjazne użytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL