Forum Dinozaury.com

Forum Dinozaury.com

z nami przeniesiesz się w czasie...
 
Teraz jest 23 października 2019, o 16:20

Strefa czasowa: UTC + 1




Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 15 ] 
Autor Wiadomość
 Tytuł: [ARTYKUŁ] Dzisiaj zjadłem dinozaura
PostNapisane: 6 kwietnia 2006, o 15:31 
Offline
Administrator
Administrator
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 13 marca 2006, o 20:45
Posty: 3578
Lokalizacja: Warszawa
Imię i nazwisko: Łukasz Czepiński
Autor: Daniel Madzia
Korekta: Karol Sabath, Dawid Mazurek
6 IV 2006


Coraz częściej jesteśmy przekonywani przez zagranicznych (a zwłaszcza amerykańskich czy azjatyckich) paleontologów o tym, iż ptaki (Aves) należy zaliczać do dinozaurów. W takim razie spróbujmy sobie pokazać parę wspólnych cech tych zwierząt.


1. Wygląd

Już na pierwszy rzut oka można wśród ptaków zaobserwować niektóre charakterystyczne przejawy dinozaurowości (że tak powiem). Przede wszystkim chodzi o budowę ciała. Tak jak u dinozaurów należących do Theropoda, również u ptaków można zaobserwować długie pazury na kończynach tylnych (u młodych osobników niektórych ptasich gatunków również na kończynach przednich). Ptaki drapieżne, takie jak orzeł czy jastrząb używają ostrych pazurów w trakcie polowania, kiedy to mocnymi kończynami tylnymi, uzbrojonymi w ostre pazury, chwytają zdobycz.

Z aspektów należących do wyglądu można byłoby jeszcze wymienić np. sposób poruszania się. Kroczenie ptaków, w tym charakterystyczne ruchy szyi, może przypominać ruchy dinozaurów należących wśród Maniraptoriformes, a szczególnie Ornithomimidae i Eumaniraptora (do których filogenetycznie należą również ptaki), choć osobiście uważam, iż sposób poruszania się większości teropodów (a nie tylko przeze mnie wymienionych) był bardzo podobny do odruchów ptaków w trakcie chodzenia.


2. Anatomia

Pomiędzy budową ciała dinozaurów (cały czas jest mowa o teropodach) i ptaków są różnice. Lecz tylko z tego powodu, że mając kości i mięśnie takie jak ich „nie-eumaniraptorowi“ przodkowie, nigdy ptaki nie potrafiłyby podbić przestworzy.

2.1. Saurischia
W trakcie ewolucji ptaków zmieniło się położenie kości kulszowej i łonowej. Doszło do wydłużenia i „przybliżenia” się kości łonowej do kości kulszowej. Tymczasem ciekawe jest pochodzenie nazwy ptasiomiednicznych kiedy to właściwie powstała ona w wyniku przeobrażenia się kość łonowej i kulszowej u gadziomiednicznych.

2.2. Oddychanie i worki powietrzne
Długo wśród ludzi panowało przekonanie, ze „ptasia maszyneria oddechowa”, czyli worki powietrzne, jest ich własnym wynalazkiem. Pogląd ten został zaktualizowany z pomocą nowych badań naukowych przedstawicieli Theropoda, u których potwierdzono obecność worków powietrznych.

Na ilustracji poniżej jest kręg piersi ptaka gatunku żuraw indyjski, po lewej zaś odpowiadający mu kręg teropoda gatunku Majungasaurus crenatissimus.
Załącznik:
Komentarz: Kręg żurawa indyjskiego i Majungasaurus crenatissimus.
01-9.jpg
01-9.jpg [ 18.76 KiB | Przeglądane 4700 razy ]

NaP i CeP są otworami worków powietrznych. Nie powinno więc być żadnych pretensji, co do obecności „ptasich“ narządów oddechowych u dinozaurów. Gatunek teropoda, któremu należał wyżej rekonstruowany kręg piersiowy, Majungasaurus crenatissimus, żył przed około 67 Ma. To znaczy, że nie mógł on być w żadnym wypadku przodkiem ptaków. Wyraźnie świadczy to o jego aktywnym trybie życia, skoro były mu potrzebne worki powietrzne

2.3. Opierzenie u dinozaurów
Przedstawmy sobie przykład opierzenia dinozaurów na gatunku jurajskim Archaeopteryx lithographica. Ktoś mógłby mieć pretensje, że traktujemy archeopteryksa jako dinozaura, lecz jeśli uważamy ptaki za dinozaury, nie ma powodu do tego, żebyśmy nie mieli nimi nazywać praptaki jakim jest właśnie gatunek A. lithographica.

2.3.1. Pióro
Po pierwsze interesować nas będzie pochodzenie piór. Dlaczego dinozaury miały pióra i jak one właściwie powstały? Pióro wykształciło się z łusek, w które zaopatrzeni byli przodkowie ptaków, czyli nieopierzone teropody. Dowodem na to jest obecność w piórze keratyny. Keratyna to białko proste. Należy ono do skleroprotein i jest nie tylko głównym składnikiem warstwy rogowej naskórka.
Załącznik:
Komentarz: Drzewo filogenetyczne Saurischia (Sereno, 1999).
02-8.jpg
02-8.jpg [ 127.27 KiB | Przeglądane 4700 razy ]

Do czego były potrzebne dinozaurom pióra? Skoro wykształciły się one (obojętne teraz z czego i jak), to musiały pełnić jakąś rolę.
Prawdopodobnie pierwotne pióra (czyli niezupełnie wykształcone) służyły do izolacji ciepła. Pojawiły się chyba długo przed rozgałęzieniem filogenetycznym neoteropodów na Ceratosauria i Tetanurae.

Jak wyglądało pióro u wcześniej omawianego archeopteryksa? Dzisiaj już prawie z pewnością można odpowiedzieć na pytanie czy gatunek A. lithographica potrafił latać. Zdolność latania bowiem tkwi w budowie pióra, a dokładniej w miejscu położenia stosiny (część dutki) i kształcie pióra. U ptaków latających stosina umieszczona jest na piórze asymetrycznie, a całe pióro ma w przekroju poprzecznym kształt litery „S“. U ptaków nielotnych sytuacja jest nieco inna. Położenie stosiny jest symetryczne, a pióro nie ma kształtu litery „S“. Czyli, nawet jeśli zwierzę ma pióra (chociażby nawet pokrywały one ciało tak, jak u ptaków latających), to jego zdolność latania nie jest stuprocentowo pewna.

A jak wyglądały pióra archeopteryksa? Czy on potrafił latać? Odcisk pióra archeopteryksa potwierdza pierwotne hipotezy, że zwierzę to potrafiło latać chociażby na krótkie odległości czy przelatywać z jednego drzewa na inne. Stosiny lotek (piór skrzydeł) archeopteryksa były bowiem położone asymetrycznie wobec pióra, a samo pióro miało w przekroju poprzecznym esowaty kształt.

Dowody o pochodzeniu ptaków od dinozaurów przeze mnie przedstawione są tylko kroplą w morzu tego, co mógłbym jeszcze dodać.

Obecnie jest sytuacja taka, że w momencie, gdy zadamy człowiekowi, który miał na obiad kurczaka pytanie: „Czy dinozaury wymarły?“, prawdopodobieństwo otrzymania odpowiedzi „Tak.'' jest praktycznie stuprocentowe. Ludzie niestety nie uświadamiają sobie, że ich odpowiedzią powinno być: „Skądże! Przecież dzisiaj zjadłem jednego dinozaura!".

Miejmy nadzieję, że to się w przyszłości poprawi.


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 6 kwietnia 2006, o 21:49 
Offline
Sylurski fałdopłetwy
Sylurski fałdopłetwy
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 15 marca 2006, o 20:57
Posty: 128
Lokalizacja: Myszk??w
Bardzo ciekawy artyku?? brawa dla Daniele musia?? siÄ? nie??le wysiliÄ? :D :wink: :)

_________________
Obrazek
Obrazek
ZAPRASZAM :)


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 6 kwietnia 2006, o 21:58 
Offline
Triasowy silezaur
Triasowy silezaur
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 14 marca 2006, o 15:30
Posty: 963
Lokalizacja: Bydgoszcz
Imię i nazwisko: Krzysztof
Przeciez Daniel, tworzy wlasna strone o dinozaurach i nie stwarza to dla nieg oproblemu.


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 6 kwietnia 2006, o 23:00 
Offline
Ekspert
Ekspert
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 15 marca 2006, o 21:21
Posty: 443
Lokalizacja: Warszawa
Krzysztof napisał(a):
Przeciez Daniel, tworzy wlasna strone o dinozaurach i nie stwarza to dla nieg oproblemu.

Ale jednak nie jest łatwo napisać artykuł popularnonaukowy w języku obcym. A dla Daniela polski jest językiem obcym - a świetnie sobie radzi.


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 7 kwietnia 2006, o 20:48 
Offline
Triasowy silezaur
Triasowy silezaur
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 14 marca 2006, o 15:30
Posty: 963
Lokalizacja: Bydgoszcz
Imię i nazwisko: Krzysztof
Jezyk czeski jest bardzo podobny do naszego i latwo jest sie z nimi dogadac.


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 7 kwietnia 2006, o 20:52 
Offline
Ekspert
Ekspert
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 15 marca 2006, o 21:21
Posty: 443
Lokalizacja: Warszawa
Krzysztof napisał(a):
Jezyk czeski jest bardzo podobny do naszego i latwo jest sie z nimi dogadac.

To prawda, ale co innego się dogadać łamanym językiem i domysłami, a co innego napisać w innym, choćby słowiańskim języku artykuł, z fachową terminologią itp. Spróbowałbyś napisać po czesku kilkustronicowy artykuł np. o polskich badaniach dinozaurów, na stronę Daniela... :-)


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 7 kwietnia 2006, o 20:56 
Offline
Triasowy silezaur
Triasowy silezaur
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 14 marca 2006, o 15:30
Posty: 963
Lokalizacja: Bydgoszcz
Imię i nazwisko: Krzysztof
Tak racja, Panie Karolu no nie powiem ze, mialem male klopoty z przeczytaniem artykulu na stronie Daniela i sprawil on mi, wiele trudnosci w jezyku obcym ale tak jak Pan mowi, wszystko opiera sie na domyslach.


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 10 kwietnia 2006, o 07:46 
Offline
Jurajski allozaur
Jurajski allozaur
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 15 marca 2006, o 12:39
Posty: 1606
Lokalizacja: Třinec, Česká republika
Pawe?? (Paleontolog) napisał(a):
Bardzo ciekawy artyku?? brawa dla Daniela musia?? siÄ? nie??le wysiliÄ?.


Dzieki. Ten artykul pisalem majac przed soba jeden z swych artykulow czeskich i wiekszoscia tylko go tlumaczylem. W razie problemow uzylem slownika biologicznego polsko-czeskiego...

Krzysztof napisał(a):
Przeciez Daniel, tworzy wlasna strone o dinozaurach i nie stwarza to dla nieg oproblemu.


Pisanie po czesku rzeczywiscie nie stwarza mi problemu, lecz zupelnie inaczej jest pisac w dwoch odrebnych jezykach. Choc wyrazy moga byc podobne, gramatyka jest zupelnie odrebna.

W odroznieniu od rodzimych Polakow mam jedna zalete jezykowa, potrafie wyczuc, kiedy wkladac w wyrazy litere ??-u, ch-h, rz-?? (a nawet niektorzy myla sobie tutaj i „sz”) itp. Stwierdzam, ze oprocz pana Karola i Dina chyba wszyscy popelniaja bledy tego rodzaju.

Karol Sabath napisał(a):
To prawda, ale co innego siÄ? dogadaÄ? ??amanym jÄ?zykiem i domys??ami, a co innego napisaÄ? w innym, choÄ?by s??owia??skim jÄ?zyku artyku??, z fachowÄ? terminologiÄ? itp.


Co do tej terminologii, to np. w artykule kiedy chodzilo o kosc kulszowa i lonowa uzylem pierwotnie lacinskie odpowiedniki: pubis i ischium. Popieram decyzje Dina i zmiane na odpowiedniki polskie. Bylem za leniwy, by stwierdzac sam:o)))).

Pozdrawiam i przepraszam, ze was tak rzadko odwiedzam. Niestety brak mi w ostatnich dniach czasu, wiec jestem tu rzadziej, niz bym sobie zyczyl. Mam nadzieje, ze to sie zmieni.

_________________
Wild Prehistory


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 10 kwietnia 2006, o 13:21 
Offline
Dewoński labirintodont
Dewoński labirintodont

Dołączył(a): 14 marca 2006, o 16:10
Posty: 303
Lokalizacja: Brzozów
Cytuj:
Stwierdzam, ze oprocz pana Karola i Dina chyba wszyscy popelniaja bledy tego rodzaju.


No c????, do??Ä? odwa??ne stwierdzenie :P MyslÄ?, ??e ja tak??e nie pope??niam zbyt wielu b??Ä?d??w ...

A artyku?? bardzo fajny, potrafi wciÄ?gnÄ?Ä? czytelnika :) Gratulacje !


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 10 kwietnia 2006, o 19:33 
Offline
Administrator
Administrator
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 13 marca 2006, o 20:45
Posty: 3578
Lokalizacja: Warszawa
Imię i nazwisko: Łukasz Czepiński
W "upolszczenie" tekstu pracÄ? w??o??yli: pan Karol Sabath i Dawid Mazurek


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 11 kwietnia 2006, o 07:42 
Offline
Jurajski allozaur
Jurajski allozaur
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 15 marca 2006, o 12:39
Posty: 1606
Lokalizacja: Třinec, Česká republika
Dino napisał(a):
W "upolszczenie" tekstu pracÄ? w??o??yli: pan Karol Sabath i Dawid Mazurek


1. Artykul nareszcie napisany jest po polsku :D . Tylko zdziwilem sie u wyrazu „dutka“. Caly czas bylem przekonany o tym, ze powinno byc „tutka“ (CZ. Stvol). Konzultowalem to z slownikiem i internetem… No coz… ciekawe stwierdzenie…
2. Czesc artykulu „to?? m??g??by mieÄ? pretensje, ??e traktujemy archeopteryksa jako dinozaura” gdzies zgubila litere „K” :lol: .
3. Opisanie lotek archeopteryksa (asymetrycznosc kontra pierwotnie symetrycznosc) nareszcie posiada prawdziwe informacje. Wczoraj wlasnie Dinowi zwrocilem na to uwage poprzez e-mail. I jak widze, pan Karol juz poprawil. Interesujace jest na tym to, ze piszac artykul myslalem dobrze... poplatalo mi sie...

Co do tego artykulu, widocznie jest interesujacy, jesli nawet paleontolog zrobi sobie czas by poprawic polszyczyzne :) . Albo tylko nie potrafil juz sie pan patrzyc na te bzdury gramatyczne? :lol:

Dzieki za poprawy i pozdrawiam.

_________________
Wild Prehistory


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 11 kwietnia 2006, o 21:02 
Offline
Ekspert
Ekspert
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 15 marca 2006, o 21:21
Posty: 443
Lokalizacja: Warszawa
Daniel Madzia napisał(a):
Tylko zdziwilem sie u wyrazu „dutka“. Caly czas bylem przekonany o tym, ze powinno byc „tutka“ (CZ. Stvol).

Istotnie, jest po polsku słowo "tutka" (mało używane, z regionalnym wariantem małopolskim - "tytka"), ale oznacza rurkę zwiniętą zwykle z papieru - częściej zwaną rulonem - a szczególnie rurkę z bibułki papierosowej do nabicia tytoniem oraz stożkowaty rulon (czy torebkę), do którego można nasypać np. słodyczy itp. Natomiast ostatnio pojawił się męski wariant "tutek" - zdrobnienie od ang. "tutorial" (poradnik online, jak coś zrobić, krok po kroku), dawniej nawet profesor z literatury dziecięcej nazywał się ten Tutka...
A w ornitologii jest dutka (może podobieństwo z tutką jest nieprzypadkowe, bo stosina to też rurka).
Daniel Madzia napisał(a):
Co do tego artykulu, widocznie jest interesujacy, jesli nawet paleontolog zrobi sobie czas by poprawic polszyczyzne :) . Albo tylko nie potrafil juz sie pan patrzyc na te bzdury gramatyczne? :lol:

Po prostu widziałem, że włożyłeś w artykuł sporo pracy, i myślę, że będą z niego korzystać różni ludzie (np. szukający materiałów do szkoły) i lepiej, żeby nie zawierał błędów... Więc czasem poświęcam czas na takie korekty :-)


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 12 kwietnia 2006, o 10:26 
Offline
Jurajski allozaur
Jurajski allozaur
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 15 marca 2006, o 12:39
Posty: 1606
Lokalizacja: Třinec, Česká republika
Karol Sabath napisał(a):
Istotnie, jest po polsku s??owo "tutka" (ma??o u??ywane, z regionalnym wariantem ma??opolskim - "tytka"), ale oznacza rurkÄ? zwiniÄ?tÄ? zwykle z papieru - czÄ???ciej zwanÄ? rulonem - a szczeg??lnie rurkÄ? z bibu??ki papierosowej do nabicia tytoniem oraz sto??kowaty rulon (czy torebkÄ?), do kt??rego mo??na nasypaÄ? np. s??odyczy itp. Natomiast ostatnio pojawi?? siÄ? mÄ?ski wariant "tutek" - zdrobnienie od ang. "tutorial" (poradnik online, jak co?? zrobiÄ?, krok po kroku), dawniej nawet profesor z literatury dzieciÄ?cej nazywa?? siÄ? ten Tutka...
A w ornitologii jest dutka (mo??e podobie??stwo z tutkÄ? jest nieprzypadkowe, bo stosina to te?? rurka).


Cala tutkomania! Mnie wystarczylo tlumaczenie terminu "dutka" :lol: .

Dzieki i pozdrawiam, D.M.

_________________
Wild Prehistory


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 29 kwietnia 2006, o 17:54 
Offline
Karboński kotylozaur
Karboński kotylozaur
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 14 marca 2006, o 14:44
Posty: 453
Lokalizacja: Małopolska
?adny artyku??!Widac ??e siÄ? napracowa??e??! 8)

_________________
Witam wszystkich na tym wspaniałym forum!

http://www.nfsm.eu/news.php -fajna strona o Need for Speed.


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
 Tytuł:
PostNapisane: 1 maja 2006, o 17:28 
Offline
Jurajski allozaur
Jurajski allozaur
Avatar użytkownika

Dołączył(a): 15 marca 2006, o 12:39
Posty: 1606
Lokalizacja: Třinec, Česká republika
Dakosaurus napisał(a):
?adny artyku??!Widac ??e siÄ? napracowa??e??! 8)


Dzieki, troche pomeczylem szare komorki :)

_________________
Wild Prehistory


Góra
 Zobacz profil  
Cytuj  
Wyświetl posty nie starsze niż:  Sortuj wg  
Utwórz nowy wątek Odpowiedz w wątku  [ Posty: 15 ] 

Strefa czasowa: UTC + 1


Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość


Nie możesz rozpoczynać nowych wątków
Nie możesz odpowiadać w wątkach
Nie możesz edytować swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz dodawać załączników

Szukaj:
Skocz do:  
cron
Copyright © 2005-2013 Dinozaury.com! - z nami przeniesiesz się w czasie...
Powered by phpBBphpBB Group
Template made by DEVPPL/ThatBigForum
Przyjazne użytkownikom polskie wsparcie phpBB3 - phpBB3.PL